0546 - 67 88 88

Besparen door risico gestuurd rioolbeheer

Geplaatst op 12 juli 2013

Toenemende bezuinigingen dwingen de hedendaagse rioolbeheerder steeds kritischer te kijken naar het onderhoudsbeleid van zijn stelsel en de afwegingen die daarbij gemaakt worden. Iedere beheerder streeft immers naar een zo goed mogelijk functionerend stelsel, maar om budgettaire redenen kan niet iedere gewenste maatregel uitgevoerd worden. Software die de beheerder ondersteunt in het analyseren van de toestand van een stelsel en het bepalen van de prioriteiten in het onderhoudsbeleid kan van grote waarde zijn voor efficiënt en doelmatig rioolbeheer. 

Een rioolstelsel is een uitgebreid netwerk van rioolsegmenten met verschillende leeftijden en eigenschappen. Regelmatig dient er onderhoud uitgevoerd te worden aan riolen omdat ze niet meer voldoen aan kwaliteitseisen of vanwege externe factoren. De kwaliteit van een riool wordt bepaald aan de hand van inspecties. De inspectieresultaten worden gebruikt om te bepalen of een riool direct, dan wel in de toekomst, een verbetering nodig heeft om de werking te kunnen blijven garanderen.

Niet alle riolen zijn echter geïnspecteerd. Om toch inzicht te hebben in het schadeverloop van niet geïnspecteerde riolen kunnen, op basis van grote aantallen inspecties, curves worden afgeleid die representatief zijn voor de schadeontwikkeling van riolen, de restlevensduurcurve. Een riool onder een drukke asfaltweg mag niet instorten terwijl onder een stuk gras de gevolgen van instorten kleiner zijn. Belangrijke riolen verdienen daarmee meer aandacht dan onbelangrijke riolen. Het sturen van de onderhoudsinspanningen op de gevolgen van een schade is risicogestuurd rioolbeheer.

De restlevensduurcurve, samen met de definitie van schadeprofielen voor verschillende typen wegen, vormen de basis van risico gestuurd rioolbeheer. Wij zijn van mening dat met deze werkwijze efficiënter kan worden geïnspecteerd en het onderhoud mede gestuurd kan worden op basis van risico’s. Dit leidt tot lagere kosten voor beheer en onderhoud van vrijverval riolen.

Gebruik van inspectiegegevens
Vaak is leeftijd een belangrijk criterium om te bepalen of een riool geïnspecteerd moet worden.  Hierbij wordt er van uit gegaan dat er een (onbekend) verband is tussen de leeftijd en de schadetoestand van het riool. Een betere methode is dat verband daadwerkelijke te bepalen door de inspectieresultaten van geïnspecteerde riolen te analyseren en het schadeprofiel tegen de leeftijd te bepalen. Hierbij geeft de rioolbeheerder aan welke schadecategorieën (BAF, BAC, etc.) hij belangrijk vindt in de beoordeling van de kwaliteit van het riool en welke niet. Van ieder geïnspecteerd riool kan vervolgens een globale schadeparameter berekend worden en voor alle geïnspecteerde riolen gezamenlijk levert dat een schadeverloop tegen de leeftijd op, de restlevensduurcurve. Dat schadeverloop kan vervolgens gebruikt worden om voor niet geïnspecteerde riolen te bepalen wat de verwachte kwaliteit is. Hierdoor is het ook niet meer noodzakelijk om alle riolen geïnspecteerd te hebben om kennis te hebben over de kwaliteit.

Risico gestuurd rioolbeheer
Ieder rioolsegment heeft dus een verwachte schadeontwikkeling. Geïnspecteerde riolen op basis van de inspectieresultaten en niet geïnspecteerde riolen op basis van hun leeftijd. Wanneer de schades aan een rioolstreng een vast te stellen schadeniveau overschrijden moet voor reeds geïnspecteerde riolen ingegrepen worden met een verbeteringsmaatregel. Voor niet geïnspecteerde riolen betekent het dat inspectie gewenst is om de daadwerkelijk toestand van een riool te bepalen. Echter, niet ieder riool is gelijk. Sommige zijn belangrijk omdat ze een grote diameter hebben, of onder een asfaltweg liggen, of omdat er bovenstrooms veel huisaansluitingen aan liggen. Andere riolen zijn minder belangrijk omdat ze bijvoorbeeld onder gras liggen of weinig gevolgen hebben als ze niet goed meer zouden functioneren. De maximale toelaatbare schade is afhankelijk van of een riool belangrijk gevonden wordt of niet. Het onderscheid tussen belangrijke en niet belangrijke riolen is te ondervangen door ze een verschillend maximaal schadeprofiel toe te wijzen. Hierdoor kan een specifiek inspectie- en onderhoudsbeleid ontwikkeld worden dat rekening houdt met belangrijke onderdelen van het stelsel. Daarnaast kunnen externe beheers¬maatregelen gekoppeld worden zodat het moment van ingrijpen ook beïnvloed wordt door bijvoorbeeld werkzaamheden aan de weg of andere infrastructurele aanpassingen.

Besparen door keuzes maken
Een andere keuze van beleidsparameters leidt tot andere grenzen van de schadeprofielen en daarmee een ander onderhouds- en inspectiebeleid. De nadruk kan gelegd worden op riolen onder een bepaald wegdek, of juist de hydraulische capaciteit, of weer andere criteria. Iedere keuze van beleidsparameters leidt tot een nieuw beleidsmodel en de verschillende beleidsmodellen kunnen naast elkaar gelegd worden en met elkaar vergeleken worden. Gegeven een maximaal te besteden budget per jaar kan per model berekend worden welke riolen het meeste rendement opleveren bij vervanging, dat wil zeggen, welke riolen de grootste verbetering hebben per geïnvesteerde euro. Zo kan gestuurd worden op het reduceren van de kans op scheuren bij riolen onder drukke asfaltwegen terwijl een grotere kans op scheuren toegelaten wordt voor riolen onder woonstraten. Voor die laatste riolen zal het onderhoud uitgesteld worden waardoor bespaard wordt op het budget, zonder dat dat ten koste gaat van de kwaliteit van belangrijke riolen. Een ander beleidsmodel zal weer een andere prioritering van te onderhouden riolen laten zien, waardoor andere delen van het stelsel aandacht krijgen. Zo kan een afweging gemaakt worden tussen de gewenste investering en gewenste kwaliteit van het stelsel. Inzicht in de risico's bij de verschillende beleidsmodellen bepaalt hierbij de besparingspotentie.

In het artikel geplaatst in het vakblad Riolering, geschreven met enkele vakcollega’s ga ik nader in op een concreet voorbeeld en zijn illustraties opgenomen ter verduidelijking. Volop kansen om vanuit risico gestuurd rioolbeheer kosten te besparen. Rest ons alleen deze manier van werken pro actief eigen te maken.
 

ir. P. (Peter) Wonink
hoofd kenniscluster en senior adviseur Water en Riolering

Reacties



Er zijn (nog) geen reacties geplaatst.

Schrijf een reactie


Roelofs

Met Roelofs geeft u meerwaarde aan ruimte. Al meer dan 50 jaar combineert Roelofs als integrale dienstverlener, kennispartner en projectbeheerser advies, ontwerp, uitvoering, beheer en onderhoud tot een doelmatige herinrichting van de openbare ruimte. Dat doen we langs de weg die inmiddels maatschappelijk verantwoord heet. Een weg die we als familiebedrijf nooit anders hebben gekend.
Lees meer