Blog

Integrale opgave: Waterhuishouding Julianaplein

13-06-2022

Combinatie Herepoort (CHP) is verantwoordelijk voor het ontwerp en de uitvoering van Aanpak Ring Zuid. Momenteel wordt het Julianaplein omgebouwd, een omvangrijk en belangrijk onderdeel van het project. CHP maakt het Julianaplein ongelijkvloers, zodat het verkeer straks vanuit elke richting kan doorrijden. Medewerkers van Roelofs zijn nauw betrokken bij de invulling van de waterhuishouding op het Julianaplein, een lastige opgave voor zowel de realisatie- als gebruiksfase. In dit artikel leggen we uit hoe het ontwerp tot stand is gekomen.

De integrale opgave voor de waterhuishouding is complex. Dit komt door de beperkte ruimte waarin de bouwactiviteiten plaatsvinden terwijl het verkeer blijft rijden, de vele hoogteverschillen in het terrein, de zettingsmaatregelen én de mate waarin al deze zaken gedurende de verschillende projectfasen voortdurend veranderen. De gestelde eisen met betrekking tot de afvoerrichting van hemelwater, het minimale bergend oppervlak van oppervlaktewater en het voorgezuiverd moeten lozen van waterstromen, brengen ook verschillende uitdagingen met zich mee.

De verbouw van het Julianaplein ziet er op hoofdlijnen als volgt uit:

• De ‘oude’ situatie was een relatief compact kruispunt met een aantal tunnels, enkele vijvers en een watergang met ingestelde onderbemaling. Het hemelwater van het Julianaplein voerde af op gemengde riolen en watergangen. De onderbemaling voerde het water in de watergang af op het boezemwater van het Noord-Willemskanaal.

• De tijdelijke situatie kenmerkt zich door een tijdelijke T-aansluiting ten zuidoosten van het inmiddels gesloopte kruispunt. In deze tijdelijke situatie is vanwege het ruimtebeslag voor bouwen en verkeer geen tot zeer beperkt ruimte voor water en ligt de nadruk op maximale afvoercapaciteit naar het boezemwater. Er wordt in de tijdelijke situatie zo veel mogelijk water van verhard oppervlak rechtstreeks afgevoerd naar de boezem. Een tijdelijk noodgemaal zorgt voor extra afvoer.

• In de nieuwe situatie komt er een volwaardig ongelijkvloers knooppunt met een aanliggend park met meer ruimte voor oppervlaktewater. In het contract zijn diverse eisen gesteld waaraan het oppervlaktewatersysteem en de wegafwatering voor deze gebruiksfase moet voldoen.

Er is een heel ontwerpproces doorlopen om tot deze nieuwe situatie te komen. Een aantal uitdagingen en highlights zijn hieronder toegelicht:

Masterplan Waterhuishouding Julianaplein

De eisen aan de tijdelijke en definitieve situatie, maar ook de gevolgen van wijzigingen in de afvoerstructuur van de wegafwatering maakten het noodzakelijk om het watersysteem van het Julianaplein opnieuw te beschouwen. Hierbij is rekening gehouden met zowel interne als externe factoren. Concreet betekent dit dat niet alleen de waterhuishoudkundige zaken binnen de systeemgrens van invloed zijn, maar dat ook de grotere omgeving van invloed is. In de omgeving zijn verschillende regenwater- en gemengde riolen aanwezig die lozen op het poldersysteem. De vereenvoudigde, maar blijvend complexe situatie, is samengevat in het onderstaande afvoerschema. Hierop is zowel de wegafwatering als de waterhuishouding op het Julianaplein op hoofdlijnen weergegeven.

In het Masterplan Waterhuishouding Julianaplein is de waterhuishoudkundige situatie op het Julianaplein volledig nieuw uitgewerkt. Bij het ontwerp van de wegafwatering (afvoerrichting) is rekening gehouden met de functie hoogwaardig stadswater. Het effect van gemengde riooloverstorten uit omliggende woonwijken en RWA-uitlaten van afgekoppelde gebieden is kwantiatief en kwalitatief beschouwd. Lees meer over waterhuishoudingsplan.

Oppervlaktewatergemaal

Voor een goede verwerking van het water zijn een oppervlaktewatergemaal en een aflaatwerk ontworpen en zijn deze ingepast in de omgeving. De locatiekeuzes zijn hierbij onderbouwd en gecontroleerd op bereikbaarheid voor onderhoud. De vijverpartijen zijn met een waterbalans kwantitatief getoetst aan een maatgevend innundatiepeil bij T=100-situaties met 13% klimaatopslag. Het Julianaplein is hierdoor (op het gebied van water) klaar voor de toekomst!

Extra waterberging door vijvers

Het masterplan heeft geresulteerd in het ontwerp van een aantal extra vijvers. In deze vijvers is extra waterberging gerealiseerd voor een sluitende balans en wordt het water door middel van bezinking en verblijftijd voorgezuiverd. De nieuwe vijvers zijn onderling verbonden met duikers, waaraan ook de Julianavijver en de aanzuigleiding van het oppervlaktewatergemaal Julianaplein zijn gekoppeld. Voor de nieuwe duikerverbinding met de Julianavijver is de oude vervallen ‘plantsoenduiker’ hergebruikt als mantelbuis onder de A28.

Wegafwatering

Het hoofdwegennet (HWN – knooppunt) ligt ten opzichte van de omgeving overwegend verhoogd. Het regenwater voert af op het naastgelegen Noord Willemskanaal. Het onderliggend wegennet (OWN) ligt overwegend lager dan het hoogwaterpeil van het Noord Willemkanaal en gaat afvoeren op het polderwater dat aanwezig is op en rondom het knooppunt.

Door Roelofsmedewerkers is een vernieuwde afvoerstructuur voor de wegafwatering ontworpen. Hierbij is de hydraulische afvoercapaciteit van riolen beschouwd, zijn extra maatregelen genomen om de risico’s van water op straat (WOS) te voorkomen en wordt het water met tussenkomst van voorzuiverende voorzieningen (bezinklocaties) op oppervlaktewater geloosd. Ook is de afwatering van de kunstwerken beschouwd en uitgewerkt. Op het Julianaplein zijn meerdere onderdoorgangen met tunnelgemalen aanwezig waarvoor de waterhuishoudkundige uitwerking is bepaald.

Om van ‘oud’ naar ‘nieuw’ te komen is een tijdelijke situatie ontworpen waarbij het Julianaplein als een tijdelijke T-aansluiting is vormgegeven. De wijzigingen aan wegafwatering tijdens de ombouw zijn prominent beschouwd. Riooldiameters zijn voor de verschillende ombouwsituaties hydraulisch getoetst en ontworpen op de meest maatgevende situatie. Ten aanzien van het verlies van oppervlaktewater in de tijdelijke situatie is een opstellocatie gefaciliteerd voor een noodgemaal, waardoor bij verwachte extreme neerslag de afvoercapaciteit van de polder naar de boezem tijdig en tijdelijk kan worden vergroot.

De doordachte en gefaseerde planvorming van de afvoerstructuren en de tijdelijke wateropgave maken het ombouwen van het Julianaplein (water)veilig mogelijk en houdt Groningen Bereikbaar.

Auteur: Martijn Wijnberg
Disciplineleider Waterhuishouding bij CHP / senior adviseur water en riolering bij Roelofs

Wat houdt dit project in?

Het Julianaplein is de grootste en drukste kruising van Noord-Nederland. Combinatie Herepoort (CHP) maakt het Julianaplein ongelijkvloers, zodat het verkeer straks vanuit elke richting kan doorrijden. Deze opgave is één van de toonaangevende onderdelen van Aanpak Ring Zuid (ARZ) en heeft een enorme impact op de stad Groningen én de wijde omgeving. Op www.aanpakringzuid.nl is alle informatie over dit project te vinden.

Een korte video om de ombouw van het oude Julianaplein naar de tijdelijke situatie goed te laten verlopen:

 

Waterhuishoudingsplan   berekening extreme neerslag   regenwaterstructuurplan