Actueel
Rioolverzakking door bodemdaling: een steeds groter probleem
20-04-2021
Meestal gaat het bij bodemdaling over woningen of wegen, maar ook de afstroming van regen- en afvalwater in vrij verval riolering kan hier ernstige hinder van ondervinden. Voor gemeente Zwartewaterland brengt Roelofs daarom de zetting van het rioolstelsel in beeld met Rasmariant van Rolsch Sewer BV. Hiermee wordt inzichtelijk welke problemen er de komende jaren ontstaan.
Bodemdaling is in grote delen van Nederland een probleem. Bodemdaling zorgt voor verzakking van rioolputten en rioolleidingen, wat problemen veroorzaakt met de afstroming. Zo blijft een deel van het stelsel vol water staan. Soms een zodanig groot deel dat het water niet meer wegloopt uit de huisaansluitingen waardoor daar vetophoging plaatsvindt met verstoppingen als gevolg. Ook kan dit leiden tot stankoverlast en een verhoogde chemische aantasting. Een ander voorkomend probleem van rioolverzakking is aanhechting en bezonken afzettingen, wat leidt tot verstopping en klachten.
Afbeelding: Naast stabiliteit en waterdichtheid is afstroming vooral een probleem dat ontstaat door zettingen. De hellingshoekmeting geeft inzicht in de situatie op strengniveau. Door dit te combineren met de zettingssnelheid ontstaat een beeld op stelselniveau.
Zakkingssnelheid berekenen met zettingsmodule Rasmariant
Rasmariant is een zettingsmodule die ontwikkeld is door Rolsch Sewer BV, een bedrijf dat zich bezighoudt met de infra-wereld op het gebied van afvalwater en drinkwater. Roelofs gebruikt deze module om inzicht te krijgen op de zetting van de individuele riolen en het deel van het stelsel waar deze problemen de komende jaren kunnen gaan optreden.
In deze zettingsmodule wordt op basis van satellietdata de zakkingssnelheid (lineair of tijdsafhankelijk) van rioolputten berekend. Of bij onderhoud van rioolputten het wegdeel tussen de putten berekend.
Deze maaivelddaling leidt tot een zakking van de bob’s en daarmee tot het verzakken van leidingen of, bij onderheide putten tot het zakken van de rioolleiding tussen de putten. Omdat de maaivelddaling niet overal gelijk is en er bovendien onderheide delen binnen stelsels aanwezig zijn, is de zakking van de putten en leidingen niet overal gelijk. Er ontstaat een sterk gevarieerd beeld. Een zettingsbeeld dat zich in de toekomst verder zal ontwikkelen en in toenemende mate kan leiden tot problemen.
Zetting in beeld bij gemeente Zwartewaterland
Voor gemeente Zwartewaterland brengen wij met behulp van Rasmariant van Rolsch Sewer BV de zetting van het stelsel in beeld. We gebruiken daarvoor als criterium onder anderen de verloren berging. We berekenen voor elke strekkende meter riool hoe de verloren berging zich in het stelsel ontwikkeld. Op deze manier zijn we in staat om voor het gehele stelsel de toename van de verloren berging voor elk jaar afzonderlijk in beeld te brengen. Als grenswaarde hanteren we bijvoorbeeld een verloren berging van 75% van de diameter. Als de verloren berging over een deel van de streng boven deze waarde komt wordt de gehele rioolstreng opgenomen in de vervangingsplanning. Daarmee ontstaat direct een goed beeld van de kosten voor vervangen in de komende decennia.
Afbeelding: In een zettingsgevoelig gebied neemt de verloren berging van jaar tot jaar toe. De hellingshoek meting genereert detailinformatie binnen de streng. De hellingshoek volgt het zakkende maaiveld. In de afbeelding is de situatie in het jaar 2039 weergegeven.
Als een riool, of een groep riolen in een straat of wijk, vervangen gaat worden dan kunnen we dit als project doorrekenen. Elke rioolleiding kan modelmatig op een nader te bepalen moment worden vervangen. Daarbij hoort een nieuwe bob en een nieuwe tijdzettingslijn vanaf het moment van vervangen. Beiden kunnen worden gedefinieerd. Doordat we het complete stelsel opnieuw doorrekenen wordt direct duidelijk in hoeverre en vanaf wanneer een bovenstrooms deel van het stelsel verloren berging gaat ontwikkelen. Wellicht is dit aanleiding om delen van het stelsel meer en eerder te gaan vervangen.
Regie voeren op rioolonderhoud
Ook zetting gestuurd reinigen behoort op deze manier tot de mogelijkheden. Uit interviews met meerdere gemeente is gebleken dat bij een verloren berging vanaf 50% de kans op problemen en dus klachten toeneemt. Met Rasmariant wordt berekend in welke deel van het stelsel over welke lengte leiding dit op welk moment optreedt. Bijvoorbeeld 2030 of 2035 of later. De gemeente kan dan nu al daarop anticiperen door enerzijds rekening te houden met een kleiner reinigings- of spoelinterval en/of plannen maken voor rioolvervanging. We noemen dat regie voeren op rioolonderhoud en riool vervanging. Dit in tegenstelling tot het alternatief: wachten tot misgaat en dan handelen.
Rasmariant voor integraal beeld vervangingsopgave
De gemeente Zwartewaterland gebruikt Rasmariant om zicht te krijgen op de toekomstige rioolvervangingsopgave. De nieuwe zettingsmodule doet dit op basis van maaivelddaling en verloren berging als indicator. De kwaliteitsmodule van Rasmariant doet dit op basis van een degradatieanalyse van alle rioolinspecties. Door beide modules van Rasmariant te combineren ontstaat er een integraal beeld van de vervangingsopgave en bijbehorende kosten.
Zettingsmodule van Rasmariant
De zettingsmodule van Rasmariant is door Rolsch Sewer BV samen met een groep gemeenten met zettingsgevoelige bodem ontwikkeld. De gemeente Zwartewaterland is de eerste van deze groep gemeenten die de module in combinatie met kwaliteitsmodule toepast. De komende periode zullen we de module vaker gaan inzetten. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met medewerkers van Roelofs of Rolsch Sewer.